Cần làm rõ dấu hiệu hình sự trong vụ nữ khách hàng bị 'trấn áp' tại Aeon Mall Long Biên

Không ai có quyền tự ý quy kết người khác là "kẻ trộm"

Theo phản ánh của nữ khách hàng, khoảng 21h45 ngày 7/6, khi đang cùng hai con nhỏ rời Aeon Mall Long Biên, chị bất ngờ bị hai người đàn ông tiếp cận, chặn lại và yêu cầu về công an phường với lý do nghi "ăn cắp đồ". Đáng chú ý, tại thời điểm tiếp cận, những người này không mặc đồng phục, không đeo thẻ nhận diện và chưa xuất trình giấy tờ chứng minh đang thực hiện nhiệm vụ.

Trao đổi với PV Tiền Phong về sự việc này, Tiến sĩ Luật Ngô Ngọc Diễm cho rằng, trong một nhà nước pháp quyền, quyền bảo vệ tài sản của doanh nghiệp phải được thực hiện trong khuôn khổ pháp luật và không thể được hiểu là quyền tự ý áp dụng các biện pháp cưỡng chế đối với khách hàng.

"Nhân viên bảo vệ hoặc nhân viên an ninh thuộc doanh nghiệp không phải là chủ thể được pháp luật trao quyền khám xét người hay tài sản của công dân. Nếu phát hiện dấu hiệu nghi vấn, họ có thể đề nghị khách hàng hợp tác hoặc thông báo cơ quan công an. Tuy nhiên, việc áp sát, gây sức ép tâm lý hoặc tạo cảm giác buộc khách hàng phải đi theo mình là vấn đề cần được xem xét rất thận trọng dưới góc độ pháp lý", ông Diễm phân tích.

Tiến sĩ, luật sư Đặng Văn Cường – Đoàn luật sư TP Hà Nội nhấn mạnh, pháp luật nghiêm cấm hành vi xâm phạm đến danh dự nhân phẩm uy tín của người khác trái pháp luật, đồng thời nghiêm cấm việc bắt giữ, khám xét người khác thiếu căn cứ.

"Những phát ngôn, quy kết phải do cơ quan tổ chức có thẩm quyền kết luận theo trình tự, thủ tục luật định, tránh trường hợp vì nghi ngờ mà đã vội kết luận khi chưa có chứng cứ" - luật sư Cường nói.

Theo Luật sư Cường, trong tố tụng hình sự, khi nghi ngờ một người thực hiện hành vi phạm tội thì vẫn phải tuân thủ nguyên tắc suy đoán vô tội. Bởi, một người chỉ được coi là có tội khi có bản án kết tội có hiệu lực pháp luật của tòa án. Việc triệu tập, bắt giữ, khám xét người, khám xét tài liệu đồ vật phải tuân thủ trình tự thủ tục chặt chẽ.

Đối với hoạt động kinh doanh ở các siêu thị thì việc kiểm soát hàng hóa trước khi rời khỏi cửa hàng thường nằm trong quy chế quản lý nội bộ, và phải được thực hiện ngay sau khi khách hàng thanh toán. Việc kiểm tra hàng hóa cũng phải được thực hiện công khai, minh bạch, trên cơ sở tôn trọng quyền tự do cá nhân, quyền riêng tư của công dân.

“Trường hợp nghi ngờ cửa hàng bị trộm tài sản thì có thể yêu cầu khách hàng giải trình, trích xuất dữ liệu camera để đấu tranh. Việc giải quyết các sự cố, nghi ngờ thường sẽ có không gian riêng, đảm bảo bí mật thông tin, quyền riêng tư và hạn chế đến mức thấp nhất những hệ lụy phát sinh” – luật sư Cường chia sẻ.

Danh dự và nhân phẩm của khách hàng phải được tôn trọng

Luật sư Cường cho biết, trong những tình huống như trên, nếu nghi ngờ mất hàng hóa thì bảo vệ cũng không có quyền khám người, mà sẽ mời khách hàng vào khu vực riêng để trao đổi và làm rõ sự việc. Việc kiểm tra hàng hóa, hành lý, kiểm tra người thì phải được khách hàng đồng ý, và phải là người cùng giới tính, đảm bảo các quyền tự do cá nhân, bí mật đời tư, bảo vệ danh dự nhân phẩm uy tín của khách hàng.

Cùng nêu quan điểm về sự việc nêu trên, Luật sư Nguyễn Thị Sâm, Đoàn Luật sư TP Hà Nội nhận định, trong môi trường thương mại hiện đại, quyền lợi của khách hàng phải được đặt ở vị trí trung tâm. "Ngay cả khi xuất hiện nghi vấn mất cắp hàng hóa, doanh nghiệp vẫn phải bảo đảm quy trình xử lý chuyên nghiệp, văn minh và tôn trọng nhân phẩm con người. Một cách ứng xử thiếu chuẩn mực có thể gây tổn thương lớn về tinh thần, đặc biệt đối với phụ nữ và trẻ em", luật sư Sâm nói.

Theo Luật sư Sâm, nếu việc kiểm tra được thực hiện khi chưa có căn cứ rõ ràng, gây ảnh hưởng đến danh dự, uy tín của khách hàng thì các bên liên quan không chỉ phải xin lỗi mà còn có thể phát sinh trách nhiệm bồi thường theo quy định của pháp luật dân sự.

Tiến sĩ Ngô Ngọc Diễm đồng tình với quan điểm, nếu kết quả xác minh cho thấy khách hàng không thực hiện hành vi vi phạm nào nhưng vẫn bị nghi ngờ công khai hoặc bị đối xử thiếu chuẩn mực, các cá nhân và tổ chức liên quan có thể phải thực hiện nghĩa vụ xin lỗi, cải chính, khắc phục hậu quả và bồi thường thiệt hại theo quy định pháp luật.

Đặc biệt, yếu tố tâm lý đối với trẻ nhỏ đi cùng mẹ cũng là vấn đề cần được xem xét. Việc chứng kiến người thân bị nghi ngờ, chặn lại giữa nơi công cộng có thể tạo ra áp lực tâm lý và những tác động tiêu cực nhất định đối với trẻ em.

Cần làm rõ dấu hiệu 'buộc người khác đi theo trái ý muốn'

Luật sư Cường nhấn mạnh thêm, nếu những nghi ngờ không có căn cứ ảnh hưởng đến uy tín của khách hàng thì đây là điều đáng tiếc và có thể phải bồi thường thiệt hại. Nếu xâm phạm đến quyền tự do thân thể công dân hoặc xâm phạm đến tài sản, danh dự nhân phẩm người khác ở mức độ nghiêm trọng thì còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Nếu vụ việc có dấu hiệu tội phạm hoặc có thể xảy ra những tình huống nguy hiểm thì có thể trình báo sự việc với cơ quan chức năng để xem xét làm rõ.

Trong khi đó, Luật sư Nguyễn Anh Tuấn, Đoàn Luật sư TP Hà Nội cho rằng, một số tình tiết cần được cơ quan chức năng làm rõ. "Theo phản ánh của khách hàng, họ không biết những người tiếp cận mình là lực lượng an ninh của trung tâm thương mại. Trong hoàn cảnh đó, việc bị chặn lại và yêu cầu lên xe hoặc về công an phường hoàn toàn có thể khiến một phụ nữ đi cùng trẻ nhỏ rơi vào trạng thái hoang mang, lo sợ", luật sư Tuấn nhận định.

Theo Luật sư Tuấn, nếu có căn cứ chứng minh hành vi bắt, giữ hoặc buộc người khác đi theo trái ý muốn thì cơ quan chức năng sẽ phải xem xét toàn diện các dấu hiệu pháp lý liên quan. Tuy nhiên, việc có hay không dấu hiệu của hành vi vi phạm pháp luật hiện vẫn phải chờ kết quả xác minh khách quan từ dữ liệu camera, lời khai của các bên và các chứng cứ khác.

Hiến pháp năm 2013 quy định công dân có quyền bất khả xâm phạm về thân thể, được pháp luật bảo hộ về danh dự, nhân phẩm và uy tín. Bộ luật Dân sự năm 2015 cũng khẳng định mọi cá nhân đều có quyền được bảo vệ danh dự, nhân phẩm, uy tín và được yêu cầu bồi thường khi các quyền này bị xâm phạm.

Gặp trường hợp tương tự cần phải làm gì?

Một điều đáng chú ý trong sự việc là khách hàng cho rằng những người bảo vệ ở đây đã có những hành vi ứng xử không phù hợp, quy kết khách hàng trộm cắp tài sản trước mặt những đứa con nhỏ tại nơi công cộng, thậm chí còn yêu cầu đưa lên xe để chở đi khiến họ sợ hãi.

Theo luật sư Cường, trong những hoàn cảnh như vậy, khách hàng cần bình tĩnh, tuyệt đối không lên xe, không nghe theo sự dẫn dắt hoặc ép buộc của những người không rõ danh tính hoặc có những hành vi xâm phạm đến thân thể, danh dự và nhân phẩm.

“Trường hợp nhân viên an ninh, người của cơ sở kinh doanh đưa ra yêu cầu vô lý, không có căn cứ, xâm phạm đến bí mật đời tư cá nhân, đến thân thể công dân hoặc có những dấu hiệu bắt giữ người trái pháp luật thì cần phải hô hoán, kêu cứu để những người xung quanh giúp đỡ, tránh trường hợp các đối tượng lợi dụng sự nhẹ dạ cả tin, sự thiếu hiểu biết hoặc có những hành vi lạm quyền, lợi dụng những tình huống sơ hở của khách hàng để thực hiện hành vi vi phạm” – luật sư Cường chia sẻ.

Luật sư Cường cho rằng, vụ việc trên sẽ là bài học cho nhiều người khi xử lý sự cố, nghi ngờ mất tài sản trong kinh doanh. Bởi vậy, các cơ sở kinh doanh cũng cần có nội quy, quy chế và thống nhất quy trình xử lý tình huống trong trường hợp nghi ngờ mất tài sản.

"Các quy chế quy trình phải dựa trên cơ sở pháp luật, tôn trọng quyền con người, quyền công dân tránh trường hợp những mâu thuẫn, xung đột không đáng có hoặc có những hành vi gây thiệt hại đến uy tín của người khác" - luật sư Cường khuyến cáo.