Sau khi khám lâm sàng, bác sĩ chỉ định cho bé Hoa (7 tháng tuổi, Mỹ Đình, Hà Nội)chụp X-quang, kết quả tim phổi bình thường. Bé được chẩn đoán viêm họng cấp và kê đơn thuốc uống.

Sau đó, Hoa được một người quen là bác sĩ ở Bệnh viện Xanh Pôn khám lại, anh cho biết chụp X-quang là không cần thiết với bé, và cũng cần hạn chế với trẻ nhỏ: "Nếu là con tôi, tôi cũng sẽ không cho chụp trong những trường hợp như thế này, hại lắm", anh nói.

Bị sốt và có đốm trắng đỏ sưng ở lưỡi, bé Ngân (gần 2 tuổi, ở Từ Liêm, Hà Nội) đến Bệnh viện Nhi khám và được bác sĩ chẩn đoán viêm họng mủ và viêm miệng, chỉ định xét nghiệm máu "để kiểm tra lượng bạch cầu nhiều hay ít, xem có cần tiêm kháng sinh hay không". Tuy nhiên, khi có kết quả trong tay, cô bác sĩ trẻ lại hỏi mẹ của bé "khả năng khỏi bằng đường uống chỉ 50%, chị thích cho con uống hay tiêm nào?", khiến người mẹ ngớ ra vì đây là việc của bác sĩ.

Bà Khu Thị Khánh Dung, Phó giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương, giải thích: Việc xét nghiệm công thức máu trong trường hợp trẻ sốt, ho... giúp xác định tác nhân gây bệnh là virus hay vi khuẩn, hoặc tình trạng nhiễm trùng nặng hay nhẹ, từ đó có quyết định dùng thuốc thích hợp. Việc không xét nghiệm có thể khiến bác sĩ cho dùng kháng sinh luôn cho "chắc", trong khi trẻ bị bệnh do virus; hoặc bị nhiễm khuẩn nhưng không được dùng kháng sinh kịp thời khiến bệnh nặng thêm.

"Bác sĩ giỏi, giàu kinh nghiệm nhiều khi có thể chẩn đoán qua khám lâm sàng mà không cần xét nghiệm, nhưng khả năng chính xác không thể là 100%, bởi bệnh cảnh giữa viêm do vi khuẩn và do virus nhiều khi không tách bạch rõ ràng. Hoặc có trẻ nhiễm trùng khá nặng nhưng biểu hiện bên ngoài nhẹ, phải xét nghiệm công thức máu mới biết".

"Vì vậy, khi bác sĩ chưa thể khẳng định chẩn đoán thì việc xét nghiệm là cần thiết, vì điều quan trọng nhất là phát hiện chính xác bệnh trẻ". Phó giám đốc Bệnh viện Nhi Trung ương cũng khẳng định không có tình trạng lạm dụng xét nghiệm ở đây.

Bác sĩ Nguyễn Phạm Ý Nhi, Phó giám đốc Bệnh viện Xanh Pôn, cũng khẳng định sự cần thiết của xét nghiệm trong các bệnh thông thường của trẻ, trong đó có xét nghiệm công thức máu để xác định tác nhân là vi khuẩn hay virus. Tuy nhiên, theo bà, xét nghiệm này thường được chỉ định trong các trường hợp: có biểu hiện nặng, sốt cao mà không thấy ổ nhiễm trùng, ho kéo dài, dùng thuốc 3 ngày không đỡ hoặc nặng lên... chứ ít được áp dụng ngay lúc trẻ đến khám lần đầu khi bệnh nhẹ, mới mắc.

Về X-quang, bác sĩ Nhi cũng khẳng định là không cần thiết đối với những trẻ chỉ bị ho nhẹ, mới ho, nghe tim phổi không có biểu hiện bất thường. Các trường hợp cần chụp là: Biểu hiện nặng, trẻ ho lâu ngày, điều trị không khỏi, nghe phổi có tiếng lạ, đang có dịch đường hô hấp nguy hiểm...

Do phải đầu tư số tiền lớn để mua sắm trang thiết bị, nhiều cơ sở y tế đẩy mạnh dịch vụ xét nghiệm để nhanh chóng thu hồi vốn. Nhiều khi cảm thấy không cần thiết nhưng phụ huynh không dám từ chối bởi những xét nghiệm này đều được giải thích hợp lý bằng những kiến thức y khoa mà mà họ không hiểu hết. Ngay cả các bác sĩ cũng thừa nhận, ranh giới giữa chỉ định đúng và lạm dụng là rất mơ hồ, tùy thuộc rất nhiều vào cái tâm của bác sĩ.