Cách chăm sóc trẻ bị táo bón

12-03-2009 06:32:10

Táo bón là hiện tượng trẻ đi ngoài khó khăn, phân rắn và khô, hoặc khoảng cách 2 lần đại tiện quá xa nhau.

1. Biểu hiện của bệnh táo bón

- Trẻ biếng ăn, ăn không tiêu.

- Bụng chướng, đầy hơi, đau bụng.

- Sờ nắn bụng thấy những cục phân rắn.

Trẻ sơ sinh được coi là táo bón khi đi tiêu dưới 2 lần/ngày. Với trẻ bú mẹ, số lần này là trên 2 ngày/lần và trẻ lớn trên 3 ngày/lần. Có nhiều nguyên nhân gây chứng bệnh này, nhưng phần lớn là do chế độ ăn uống và đa số bệnh dễ khắc phục.

2. Những nguyên nhân dẫn đến táo bón

- Táo bón do nguyên nhân ăn uống là loại hay gặp nhất.

- Bệnh toàn thân: trẻ còi xương (do trương lực cơ giảm làm cho nhu động ruột kém, phân phải lưu chuyển lâu trong lòng ruột), trẻ suy dinh dưỡng do biếng ăn nên trẻ thường ăn ít dẫn đến tình trạng "đói" phân, mấy ngày trẻ mới đi ngoài một lần, trẻ bị thiếu máu thường phải uống vi sắt cũng là nguyên nhân gây táo bón.

- Nguyên nhân do tổn thương thực thể ở đường tiêu hóa:  Ðó là các dị tật bẩm sinh: phình to đại tràng, bệnh suy giáp trạng. Khi mắc các bệnh này trẻ thường bị táo bón rất sớm từ ngay sau khi đẻ. Ngoài ra còn do các nguyên nhân mắc phải như: trẻ bị nứt hậu môn, bị trĩ, nên trẻ đi ngoài bị đau gây co thắt hậu môn.

Tổn thương thực thể ở đường tiêu hoá gây táo bón hiếm gặp, thường chỉ chiếm 5% trong các nguyên nhân gây táo bón.

- Nguyên nhân cơ năng: Là táo bón loại bỏ các nguyên nhân thực thể về giải phẫu như:

+ Sai lầm trong chế độ ăn uống: Cho trẻ uống ít nước dẫn đến thiếu nước. Chế độ ăn không hợp lý: quá nhiều chất đạm, ít chất xơ do ăn ít rau xanh, quả chín, pha sữa quá đặc, ăn chưa đủ số lượng hàng ngày, trẻ ăn sữa bò dễ bị táo bón hơn sữa mẹ, mẹ bị táo bón con bú sữa cũng dễ bị táo bón.

+ Táo bón do yếu tố tâm lý: thường hay gặp ở lứa tuổi trẻ mẫu giáo. Do trẻ ngại xin phép cô giáo, hoặc sợ bẩn không muốn đi đại tiện, sau vài lần làm cho đại tràng dãn to vì vậy phân phải tích nhiều ngày mới đủ kích thích đại tràng gây phản xạ đi ngoài. Trẻ thường đi ngoài phân khuôn to như người lớn, phân cứng và khô.

+ Táo bón do dùng thuốc: hay gặp khi trẻ bị ốm phải dùng thuốc kháng sinh hoặc thuốc ho, thuốc ho có codein, viên sắt...

3. Cha mẹ làm gì khi con bị táo bón?
 
 "Sau khi đã áp dụng những cách trên mà tình trạng đi ngoài của trẻ vẫn không được cải thiện, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám để được chẩn đoán chính xác nhất. Vì trẻ bị còi xương, thiếu máu, suy dinh dưỡng cũng dễ bị táo bón" - Bác sỹ Lê Thị Hải - Trưởng phòng khám dinh dưỡng, Viện dinh dưỡng quốc gia.
- Cho trẻ ăn đủ số lượng hằng ngày.

- Cho trẻ uống nhiều nước trong ngày.

- Cho trẻ ăn nhiều rau xanh và hoa quả: chọn các loại rau có tính chất nhuận tràng như rau khoai lang, mồng tơi, rau dền, củ khoai lang. Khi nấu bột và cháo, phải băm nhỏ cho trẻ ăn cả cái. Cho trẻ ăn các loại quả: chuối tiêu, đu đủ, bưởi, cam, quýt, thanh long... Khi trẻ đã bị táo bón không nên ăn cà rốt, hồng xiêm, táo...

- Có thể dùng nước cốt khoai lang sống: khoai lang gọt vỏ, rửa sạch, đem giã nhỏ vắt lấy nước cho trẻ uống.

- Trẻ ăn sữa bò bị táo bón: pha sữa loãng hơn bình thường một chút, có thể pha thêm 1 thìa cà phê nước quả (cam, quýt) vào cốc sữa cho trẻ, hoặc dùng nước cháo pha sữa cho trẻ từ 5 tháng trở lên.

- Mẹ bị táo bón cho con bú thì phải điều trị táo bón cho mẹ: ăn nhiều rau quả, uống nhiều nước.

- Xoa bụng cho trẻ theo chiều kim đồng hồ từ phải sang trái ngày 3-4 lần, mỗi lần 15 phút vào khoảng cách giữa 2 bữa để kích thích làm tăng nhu động ruột.

- Tập thói quen ăn nhiều rau trong bữa ăn: thái nhỏ nấu canh, luộc rau cho trẻ ăn trước. Trẻ lứa tuổi mẫu giáo cần 100-150g rau/ngày. Cho trẻ ăn cả múi các loại quả: cam, quýt, bưởi, ăn đu đủ, chuối tiêu, thanh long...

- Tập cho trẻ đi đại tiện đúng giờ quy định, chọn thời gian lúc nào trẻ không vội vã, nên chọn sau bữa ăn vì lúc này nhu động ruột hoạt động tăng, nên tránh bắt trẻ ngồi bô hoặc ngồi hố xí quá lâu.

- Các trường hợp táo bón do nứt hậu môn: rửa sạch hậu môn, bôi dung dịch bạc nitơrat 2%.

- Ðiều trị các bệnh còi xương, suy dinh dưỡng, thiếu máu... nếu có.

- Khi đã dùng các biện pháp trên không có hiệu quả thì mới dùng thuốc và thụt tháo.

- Cho trẻ uống dầu parafin: 5-10ml (trẻ nhỏ), 10-20ml (trẻ lớn) vào buổi sáng.

- Thụt tháo: là biện pháp cuối cùng nếu trên 3 ngày sau khi đã dùng mọi biện pháp trên mà trẻ vẫn không đi ngoài được. Dùng nước muối sinh lý hoặc nước ấm pha mật ong tỷ lệ 5%.  Đối với trẻ nhỏ hơn 1 tuổi mỗi lần thụt 100ml, trẻ lớn hơn 1 tuổi thụt 200ml hoặc thuốc micolax thụt hậu môn mỗi lần thụt 1 ống.

Khi có các biểu hiện sau cha mẹ cần đưa trẻ đi bệnh viện ngay:

- Táo bón kéo dài trên một tuần, thay đổi chế độ ăn không có tác dụng.

- Táo bón sau khi trẻ mới sinh, bụng chướng.

- Táo bón ảnh hưởng đến sức khỏe: kém ăn, gầy sút, suy dinh dưỡng, kèm theo nôn.

4. Những bài tập cho trẻ bị táo bón

- Tăng cường vận động cơ thành bụng và cơ tròn hậu môn: chạy nhảy nô đùa, tập thể dục, thể thao (trẻ lớn).

- Xoa bụng cho trẻ: theo khung đại tràng từ phải qua trái ngày 3 - 4 lần vào khoảng cách giữa 2 bữa ăn (trẻ dưới 1 tuổi).

- Vệ sinh đại tiện: tập cho trẻ đại tiện đúng giờ quy định, trẻ nhỏ thì xi ị hoặc cho trẻ ngồi bô vào một giờ nhất định trong ngày.

- Điều trị các bệnh: còi xương, suy dinh dưỡng, thiếu máu (nếu có).

- Dùng thuốc: thuốc nhuận tràng, men tiêu hóa vi sinh, vitamin C theo đơn của thầy thuốc.
 
Hải Anh

 

 
Từ Khóa

Bé gái bi bô múa hát cực yêu