Thảo quả tên
khác: Đò ho, thảo đậu khấu, mác hấu.
Theo Đông y thảo
quả vị cay, tính ấm, vào kinh tỳ và vị, có tác dụng
ôn trung hoá thấp kiện tỳ tiêu thực, giải độc; còn
có thể cắt cơn sốt rét. Do công năng tân ôn, phương
hương trừ hàn táo thấp nên được làm gia vị, khai vị,
long đờm tiêu thực. Có trong nhân bánh gai bánh mật, các
loại chè nước mứt, nước gội đầu làm sạch gầu,
thơm tóc. Liều dùng: 3-8g. Kiêng kỵ: Người không có hàn
thấp, thực uất thì kiêng dùng.
Sau đây là những
bài thuốc chữa bệnh dùng vị thuốc thảo quả.
Ấm bụng giảm
đau: Dùng cho chứng hàn thấp tích vào trong, ngực bụng
đau trướng.
+ Nước thảo
quả: Thảo quả (lùi chín) 6g, hậu phác 12g, hoắc hương
12g, thanh bì 8g, bán hạ khúc 8g, thần khúc 8g, đinh hương
4g, lương khương 6g, cam thảo 4g, sinh khương 12g, đại táo
12g. Sắc uống.
Ấm tỳ, cắt
cơn sốt rét: Dùng cho chứng sốt rét, rét nhiều mà nóng
ít hoặc chỉ rét không nóng hoặc tỳ hàn tiêu chảy
không ăn được. Dùng 1 thang trong các bài sau:
+ Thang quả phụ:
Thảo quả nhân 8g, phụ tử chế 12g, sinh khương 12g, đại
táo 3 quả. Sắc uống.
+ Thảo quả nhân
20g, nghiền bột, cuộn vào tấm vải màn, một giờ trước
khi lên cơn sốt rét, nút vào một bên lỗ mũi, nhằm cắt
cơn sốt rét.
+ Thảo quả 6g,
hạt cau (binh lang) 6g, thường sơn 6g, sắc uống.
+ Thường sơn
ẩm: Thường sơn 12g, thảo quả 12g, hạt cau 12g, tri mẫu
8g, bối mẫu 12g, gừng tươi 12g, đại táo, sắc uống
hoặc thảo quả 10g, kha tử 10g, sinh khương 7 miếng, đại
táo 12g. Sắc lấy 600 ml, cô lại còn 200ml, chia uống trong
ngày. Chữa sốt rét thiên về đàm nhiệt (đờm nóng,
đặc).
+ Chè thuốc thất
bảo: Thường sơn 12g, thảo quả 12g, hậu phác 12g, thanh
bì 12g, hạt cau 12g, trần bì 12g, cam thảo 4g. Sắc với
rượu loãng (một nửa nước, một nửa rượu – rượu
khoảng 20o) để uống chữa sốt rét thiên về đàm thấp
(đờm ướt, rớt, lỏng).
Kiện tỳ, tiêu
thực: Dùng cho chứng kém ăn bụng đau trướng, nôn oẹ.
+ Thảo quả bình
vị: Thảo quả lùi chín 6g, thương truật 12g, hậu phác
12g, trần bì 12g, sinh khương 12g, đại táo 3 quả, cam thảo
4g. Sắc uống. Trị các chứng kể trên.
+ Thảo quả, địa
du, chỉ xác, cam thảo, liều lượng bằng nhau, tán bột.
Ngày uống 2 lần, mỗi lần uống 6g, chiêu bằng nước
gừng. Chữa xích bạch lỵ, sốt, đại tiện ra máu.
Ngoài ra, dùng
thảo quả giã dập, ngậm nuốt nước để chữa hôi
miệng.
Theo TS. Nguyễn
Đức Quang
SK&ĐS